Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Pedro Calderon de la Barca. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Pedro Calderon de la Barca. Pokaż wszystkie posty

wtorek, 6 maja 2014

Krzysztof Ligęza - Trees – Shadows – Dreaming


Trees - Shadows – Dreaming, a solo exhibition of thephotography of  Krzysztof Ligęza[1] opened on 10th of January 2014 in the Karwacjans and Gladysz's Manor – the City Museum of Gorlice. 

Krzysztof Ligęza, Delfin
 


Krzysztof Ligęza's photographs, as we have seen in the Professor Włodzimierz Kunz exhibition room, are a result of careful observation of nature, an expression of delight and philosophical astonishment of the world. The wild nature in the artist's photography is a testament of truth about human existence in the cosmic universe, but the starting point of his search is Nature - physis. The drama of Ligęza's images is built using a romantic set of means of expression. We see some stone buildings, lightning tearing the sky, rushing rivers, a sea shore during the tide phase, wavy lines of a mown field. In turn, the trees associated with the ancient cult, photographed in infrared, show their amazing, ghostly outlines.

The interpretations by Krzysztof Ligęza resemble the points of view of the first philosophers - the pre-Socratics, for which as we know, there was no clear distinction between the animate and inanimate; and also questions nature – physis did not remain in opposition to the sphere, which today we call humanities. Thales and Heraclitus were not naive physicists by today's notion of science, but they faced the great mystery – the problem of human nature which appeared to them as bound up with the mystery of the cosmos. Flowing water, lightning, rocky coastlines, the unknown cause of the tides of the sea, aroused fear and surprise, as well as a sense of transience and the inevitability of death. The questions that we view separately today, the Greeks merged into one stream – philosophia – the source of the later science.


Perhaps the artist's earlier admiration of the writings of Stanisław Lem[1] corresponds with his creative attitude, in which he takes existential themes, starting from the image of the world of nature.


One of the questions that K. Ligęza asks concerns what the reality given to us in sense of perception really is. We know that the image of the world that we perceive in our daily experience, from the point of view of neuroscience is an illusion. The science confirmed the topic of investigation of Democritus about the so called secondary qualities. The content of visual experience, such as e.g. colour, is not inherent to things, but is the result of the work of our senses. The impression of red is a result of our eyes response to light waves of a certain length reflected on the object - an image which is a product of the brain, not an "objective" feature of the things of their own. There are also processes so fast that the eye does not register their different phases, while others are so slow that we do not recognize their movement[2]. This raises the question of whether the image which was made as a result of long exposure, or a picture which recorded an instantaneous moment of the process - in both cases, looking beyond the response of the human eye - is more "real" than our daily, familiar perception?


Thus, the photograph, which in a "mechanical" way captures what surrounds us, is the "print" of the world no less legitimate than the image generated by our natural perception. But what is the reality an sich? A photographic work entitled Dolphin, which represents a wave of the swollen White River, shows a shape resembling the back of the marine mammal. But what does the flowing water "really" look like? Under the microscope, it would be a swarm of molecules; in the image taken from a satellite we would probably see a gray ribbon looking like... a snake?


Many people think that the painter has more creative freedom when starting work on a white ground, putting the first patch, outlining the direction...The Photographer selects the "ready" element, "framing" the existing shape of the world. However, his work does not rely on a simple production of "prints". The art of photography reflects the selective and projective way of how our cognitive processes work – we always skip something and in relation to the background of what is actually irrelevant, we recognize a clear, fixed structure. Also – as we remember e.g. from Gestalt psychology – by starting with the fragments we "guess" a continuation – a form. So the subject that we see in the present now, arrives later in the halo of memories, also leans towards the future, and in the perspective of expectation and hope of a some sort of sequel, it exists whenever we summon it.

Do we start in our lives from a ”clean slate” since the T=0 moment? After all, being already inside some story, thrown in context, we find targets recognized by others, or we encounter obstacles that we have to bypass or integrate into the content of our future life.


Observing the works exhibited in Gorlice it can be concluded that Krzysztof Ligęza is close to the baroque way of understanding art: cognitive anxiety, motifs of awake and dreaming. The Artist seems to penetrate that which is hidden beneath the surface of everyday experience; a shadow play, light drawing out from behind the unclosed door. In his works we can see references to the experiences of writers and philosophers – Pedro Calderon de la Barca and his drama Life is a dream, The Republic of Plato along its famous cave motif and even The Matrix movie, indicating metaphors that suggest fictionality of the world as perceived by the senses. The Author by his works, seems to admit that today’s popular estetics of the uncanny, which derrives from Romantism, touch in him these strings of human sensitivity; and the areas of creative imagination, in which everything hidden, mysterious and dangerous is fascinating, and sometimes more interesting than the reality depicted in the light of day in the serenity of Renaissance symmetry ...



Paweł Nowicki


translation:

Sue Darville






[1]               The great Polish writer, who in his works, filled by science-fiction repository, moves deeply humanistic issues.  Scientific hypothesis was for Lem a material, part of the literary matter. Despite the author's outspoken rationalism, in his writings we can find places, where the naturalistic voice of the narrator weaves Gnostic or Kabbalistic threads, in the context of the SF hypotheses(e.g. Professor Donda; Memoirs Found in a Bathtub seems to be a travesty of Kafka's novels). The literary image built in such a way is an intertextual play with the reader. Philosophy served similar function in the works of Borges.
[2]    Clive S. Lewis in one of his books wrote that the angels live among us, but they move so fast that we are unable to notice them.






[1]    Krzysztof Ligęza (b. 1979) – studied at the Pedagogical University of Krakow, Poland. His degree work was about literature of Stanisław Lem. He lives and works in Wyskitna, to which he came back from the United Kingdom, where he worked and lived for the last few years. The landscape is a favourite area of his creative activities. His works were presented during a few solo and group shows in Poland and the United Kingdom: Presence among the absent (Gorlice, 2013); Land-scapes (Kraków, 2012); Biennial of the Mountain Photography (Jelenia Góra, 2012); Romantic (Kraków, 2012); The iconosphere of non-obviousness (Rabka-Zdrój, 2011); Landscape Photographer of the Year 2010 (London, 2010); Wanderlust Travel Photo of the Year 2009 (London & Birmingham, 2010). 

poniedziałek, 28 kwietnia 2014

„Drzewa – Cienie - Śnienie” Krzysztofa Ligęzy


10 stycznia 2014 roku w gorlickim Dworze Karwacjanów odbyło się otwarcie indywidualnej wystawy fotografii Krzysztofa Ligęzy[1] pt. Drzewa – Cienie – Śnienie.


            Fotografie Krzysztof Ligęzy, które mogliśmy oglądać w sali im prof. Włodzimierza Kunza powstałe z bacznej obserwacji natury są wyrazem zachwytu i filozoficznego zadziwienia światem. Dzika przyroda w fotografiach artysty jest świadectwem prawdy o ludzkim zadomowieniu w kosmicznym uniwersum, jednak punktem wyjścia jego poszukiwań jest natura - physis. Dramatyzm obrazów Ligęzy budowany jest romantycznym zestawem środków wyrazu. Widzimy kamienne budowle, piorun rozrywający niebo, rwące rzeki, morski brzeg w fazie odpływu, faliste linie skoszonego zboża. Z kolei drzewa związane z pradawnym kultem sfotografowane w podczerwieni ukazują swój niesamowity, widmowy kontur.


            Interpretacje  Krzysztofa Ligęzy przypominają punkt widzenia pierwszych filozofów – presokratyków, dla których jak wiadomo, nie było jasnego rozgraniczenia między tym, co ożywione i tym co nieożywione, podobnie jak pytania o naturę – physis, nie pozostawały w opozycji do sfery, którą dziś zalicza się do tzw. humanistyki. Tales czy Heraklit nie byli naiwnymi fizykami w dzisiejszym pojęciu nauki, lecz stali w obliczu wielkiej tajemnicy - problem natury ludzkiej ukazywał się im na jednym planie z zagadką kosmosu. Płynąca woda, piorun, skaliste wybrzeże, niewiadoma przyczyna przypływów i odpływów morza, budziły lęk i zdziwienie, tak samo jak poczucie przemijania i nieuchronność śmierci. Pytania, które my dzisiaj zwykliśmy rozdzielać, dla Greków zlewały się w  jeden nurt - philosophia  - źródło późniejszej nauki.   

Być może wcześniejsze zauroczenie artysty dorobkiem pisarskim Stanisława Lema[2] koresponduje z jego postawą twórczą, w której podejmując wątki egzystencjalne, rozpoczyna od obrazu świata nauk przyrodniczych.


Krzysztof Ligęza, Delfin

            Jednym spośród pytań, które zadaje sobie K. Ligęza dotyczy kwestii, czym naprawdę jest rzeczywistość dana nam w percepcji zmysłowej. Wiemy, że obraz świata -  taki, jaki się nam przedstawia w codziennym doświadczeniu, z punktu widzenia neurofizjologii stanowi iluzję. Nauka potwierdziła wątek dociekań Demokryta o tzw. jakościach wtórnych. Treści doznań wzrokowych, jak np. barwy nie przysługują rzeczom, lecz są rezultatem pracy naszych zmysłów. Wrażenie czerwieni to rezultat reakcji naszego oka na pewną cechę fal świetlnych odbijanych prze przedmiot, obraz będący wytworem mózgu, który nie jest  „obiektywną” cechą samej rzeczy. Są też procesy tak szybkie, że oko nie rejestruje ich poszczególnych faz, inne zaś tak powolne, że w ogóle nie dostrzegamy ruchu.[3] Rodzi się pytanie, czy obraz wykonany w rezultacie długiego naświetlania, lub stopklatka rejestrująca migawkowy moment procesu - w obu przypadkach wybiegające poza bezwład reakcji ludzkiego oka-  jest bardziej „prawdziwy” niż nasze potoczne widzenie?

Zatem fotografia, która w sposób „mechaniczny” rejestruje to, co nas otacza, jest „odbitką” świata nie mniej prawomocną niż jego obraz,  wygenerowany przez  nasz naturalny aparat percepcji. Bo jaka jest rzeczywistość an sich?  Fotografia pt. Delfin, która przedstawia falę wezbranej rzeki Białej, ukazuje kształt przypominający grzbiet morskiego ssaka. Ale jak „naprawdę” wygląda płynąca woda? Pod mikroskopem byłby to rój molekuł, na zdjęciu wykonanym z satelity ujrzelibyśmy pewnie szarą wstążkę przypominającą... węża?   


            Wiele osób sądzi, że malarz ma większą swobodę kreacji, kiedy rozpoczynając pracę od białego gruntu, stawia pierwszą plamę, nakreśla kierunek… Fotograf wybiera „gotowy” element, „kadrując” zastany kształt świata. Jednak jego twórczość nie polega na prostej produkcji „odbitek”. Sztuka fotografii odzwierciedla selekcjonująco-projektujący sposób funkcjonowania naszych procesów poznawczych – zawsze coś pomijamy, by na tle tego, co aktualnie nieistotne rozpoznać wyraźną, ustaloną strukturę. Z kolei też – jak pamiętamy choćby z psychologii Gestalt – wychodząc z danych nam fragmentów „domyślamy” jakiś dalszy ciąg – formę. Zawsze też  przedmiot, który widzimy w aktualnym teraz, zjawia się potem w aureoli wspomnień, zarazem wychyla się ku przyszłości, a w perspektywie oczekiwania i nadziei jakiegoś dalszego ciągu, istnieje ilekroć go przywołamy.

            Czy w naszym życiu zaczynamy od „czystej powierzchni”, od chwili t.0 ? Przecież będąc już wewnątrz pewnej opowieści, rzuceni w kontekst, zastajemy cele uznane przez innych, albo też natrafiamy na przeszkody, które musimy ominąć lub wkomponować je w treść naszego dalszego życia.


            Oglądając prace zgromadzone na gorlickiej wystawie można dojść do wniosku, że  artyście bliski  jest  barokowy sposób pojmowania sztuki, poznawczy niepokój, gra jawy i snu. Krzysztof Ligęza zdaje się penetrować to, co ukryte pod powierzchnią codziennych doświadczeń;  grę cieni, światło dobywające się zza niedomkniętych drzwi. W jego pracach można dostrzec odwołania  do doświadczeń pisarzy i filozofów -  Pedro Calderona de la Barca i jego dramatu Życie jest snem, Państwa Platona ze słynnym motywem jaskini, a nawet filmu Matrix, wskazującego na metafory sugerujące fikcjonalność świata odbieranego przez zmysły.

Autor przyznaje, że wywodząca się z romantyzmu, dziś popularna poetyka horroru porusza w nim te struny ludzkiej wrażliwości i te obszary twórczej wyobraźni, w których wszystko to, co ukryte, tajemnicze i groźne jest fascynujące, a niekiedy ciekawsze, niż rzeczywistość ukazana w blasku dnia, w spokoju renesansowej symetrii…




Paweł Nowicki







[1]             Krzysztof Ligęza (ur. 1979) – studia na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie. Praca dyplomowa poświęcona twórczości Stanisława Lema (2004). Mieszka i pracuje w Wyskitnej, do której powrócił po kilku latach pobytu w Wielkiej Brytanii. Ulubionym obszarem autorskich działań twórczych jest krajobraz. Prace Krzysztofa Ligęzy prezentowano na kilku wystawach indywidualnych i zbiorowych w Polsce i Wielkiej Brytanii: Obecność pośród nieobecnych (Gorlice, 2013); Kraj-Obrazy (Kraków, 2012); Biennale Fotografii Górskiej (Jelenia Góra, 2012); Romantycznie (Kraków, 2012); Ikonosfera nieoczywistości (Rabka-Zdrój, 2011); Landscape Photographer of the Year 2010 (Londyn, 2010); Wanderlust Travel Photo of the Year 2009 (Londyn i Birmingham 2010).
[2]          Polski genialny pisarz, który w swojej twórczości, wypełnionej rekwizytorium fantastycznonaukowym, poruszał głęboko humanistyczne zagadnienia. Hipoteza naukowa była dla Lema tworzywem, elementem materii literackiej. Pomimo zdeklarowanego racjonalizmu autora w jego pisarstwie można znaleźć miejsca, gdzie trzeźwy naturalistyczny głos narratora, w kontekście hipotez SF, wplata  wątki gnostyczne lub kabalistyczne (np. Profesor Dońda. Pamiętnik znaleziony w wannie zdaje się trawestacją powieści Kafki). Obraz literacki budowany w taki sposób służy intertekstualnej grze z czytelnikiem. Podobną funkcję w twórczości Borgesa pełniła filozofia.
[3]             Clive S. Lewis w jednej ze swych książek domniemywał, że aniołowie żyją pośród nas, tylko, że poruszają się z taką prędkością, iż nie jesteśmy w stanie ich zauważyć.

wtorek, 3 stycznia 2012

Przedstawienie teatralne „Labirynt” w auli PSM w Gorlicach


     O tym jak dobrze  zapowiada się artystyczna jesień w naszym mieście  świadczyć może  między innymi  impreza, która odbyła się w  auli gorlickiej Szkoły Muzycznej. W sobotni wieczór 11 września  zgromadzona publiczność mogła oglądać monodram pt. Labirynt. Autorem  tekstu, scenariusza jak również reżyserem spektaklu jest Adam T. Szymański animator grupy  teatralnej związanej z gorlicką kawiarnią "Dekadencja".  W roli głównej wystąpił Jacek Dygoń  i on też był współreżyserem filmu wyświetlanego w trakcie  przedstawienia i stanowiącego jego integralną część. Większość zdjęć filmowych realizowana została  w studio filmowym EDGOR-FILM w Gorlicach. Zdjęcia wykonał Edward Wresiło wraz operatorami Jakubem Obrzutem i Robertem Wresiło. Montażem zajęli się  Konrad Korona i Arkadiusz  Zawiliński. W filmie z muzyką Tadeusza Łuczejki pojawiły się także efekty specjalne, których autorami  byli  Ewa Piotrowska-Kukla i Robert Kukla. Dodatkowe elementy scenografii wykonał Dariusz Szymański.
     Tematem wystawianej sztuki jest metafizyczny dramat ludzkiego istnienia,  paradoks  tożsamości wynikający z relacji „ja” wobec innych i wobec świata. Ukazany problem przenikania się sfer rzeczywistości i fikcji da się odczytać jako wielka metafora ludzkiej egzystencji i pozwala szukać odniesień  pośród  pierwszorzędnych dzieł literatury dawnej i współczesnej.  
       Przedstawienie składało się z dwóch części - scenicznej odegranej przez aktora na scenie i części filmowej,  w której ten sam aktor pojawia się jako postać  ekranowa.  Na uwagę zasługuje moment przejścia, w którym  bohater - aktor znika  za kulisami, a następnie ukazuje   się w fikcyjnej przestrzeni kadru filmowego -  jak gdyby po drugiej stronie lustra.
     Parodia literacka,  groteska,  gra aktorska ocierająca się o błazenadę obecne w realizacji  scenicznej,  kontrastują z bardzo stonowanym i poważnym klimatem części filmowej. Jeśli prototypem  i drogowskazem  interpretacji dla części pierwszej mógłby być np. Witkacy,   to dla części drugiej,  takim układem odniesienia zdaje się mroczne kino Davida Lyncha.        
      Bohater uwięziony, jak sam mówi „w klatce własnych doznań”  stara się wydostać na zewnątrz -   do świata, do spotkania z drugim człowiekiem. Jego kolejne próby kończą się fiaskiem ponieważ jak wiadomo nikt nie potrafi wyjść poza sferę  swoich przeżyć własnej  świadomości. Przecież nigdy nie dowiemy się,  czy budząc się ze snu,  powracamy do jawy, czy też po prostu nadal śnimy  - tym razem inny sen. Istotny i moralnie doniosły zdaje się  moment utraty złudzeń.  Przejście między jednym snem  a drugim,  które, jak się okazuje,  nigdy nie jest bezbolesne.
      Bohater będąc pisarzem, próbuje przedrzeć się przez bełkot  skonwencjonalizowanych  form wypowiedzi. Tu również spotyka go zawód  ponieważ  zawsze jest tak, że jeden tekst możemy zastąpić tylko innym tekstem,  a łamanie  konwencji j, wulgaryzacja to tylko doraźne wybryki, które nie stanowią remedium na fundamentalną bezwyjściowość jego sytuacji.
    A więc koro wszystko jest gestem, tekstem, znakiem możemy zapytać  - kim na scenie jest ten, kto udaje, że nie doznaje bólu? I co myśleć o przypadkowo-nieprzypadkowym samookaleczeniu aktora w chwili, gdy bohater rani swe zwierciadlane alter ego?
     Autorzy w sposób oczywisty  nawiązują  do znanych motywów literackich  - Calderona, Snu nocy letniej Szekspira,  Kafki,  filozoficznych problemów oczywistych dla każdego, kto pamięta  Kartezjusza, Kanta,  Husserla i  choćby Ślub spośród dzieł Gombrowicza. Lecz  nie oryginalność  tu chodzi lecz o odwagę samodzielnego stawiania czoła problemom, które nurtują każdego myślącego człowieka.  
    Przedstawienie przyjęte zostało owacyjnie  i można mieć  nadzieję, że dla gorlickich twórców jest  to dopiero początek  drogi  dalszych sukcesów artystycznych[1].

                                                                                                      Paweł Nowicki



[1] Spektakl  Labirynt odbył się 11 września 2010 roku w auli PSM w Gorlicach